2. පාලන ව්‍යුහ (Control Structures)

පාඩම 2.1: if, elif, සහ else ප්‍රකාශ

මෙතෙක් අපි ලියූ කේත, පේළියෙන් පේළිය ඉහළ සිට පහළට එක දිගට ක්‍රියාත්මක වුණා. නමුත් සමහර විට අපිට අවශ්‍ය වෙනවා යම් කොන්දේසියක් මත පදනම්ව කේතයේ ගමන් මග වෙනස් කිරීමට හෝ යම් කේත කොටසක් නැවත නැවත ක්‍රියාත්මක කිරීමට. මේ සඳහා පාලන ව්‍යුහ යොදාගැනේ.

අපි ප්‍රධාන වර්ග දෙකක් ගැන කතා කරමු:

• කොන්දේසි සහිත ප්‍රකාශ (Conditional Statements): if, elif, else
• ලූප (Loops): for, while

අපි මුලින්ම කොන්දේසි සහිත ප්‍රකාශ ගැන ඉගෙන ගනිමු.

if ප්‍රකාශය

if ප්‍රකාශය මඟින් යම් කොන්දේසියක් සත්‍ය (True) දැයි පරීක්ෂා කරයි. සත්‍ය නම්, ඊට අදාළ කේත කොටස ක්‍රියාත්මක කරයි.

ව්‍යුහය (Syntax):

if condition:
    # මෙම කේතය ක්‍රියාත්මක වන්නේ condition එක True නම් පමණි.
    # මෙම කොටස අනිවාර්යයෙන්ම ඉඩක් තබා (indented) ලිවිය යුතුය.

සැලකිය යුතුයි: කොන්දේසියෙන් පසුව මහ බඩවැල (colon :) යෙදීම සහ ඊළඟ පේළියේ ඉඩක් තබා (indentation) ලිවීම Python වල අනිවාර්ය වේ.

උදාහරණය:

age = 20
if age >= 18:
    print("ඔබට ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැක. 👍")
print("වැඩසටහන අවසන්.")

else ප්‍රකාශය

if කොන්දේසිය අසත්‍ය (False) නම් කුමක් කළ යුතුද යන්න else මඟින් නියම කරයි.

උදාහරණය:

age = 16
if age >= 18:
    print("ඔබට ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැක. 👍")
else:
    print("ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට ඔබට තවමත් වයස ප්‍රමාණවත් නැත. 👎")

elif ප්‍රකාශය

elif (else if යන්නෙහි කෙටි রূপය) මඟින් ඔබට කොන්දේසි කිහිපයක් එකවර පරීක්ෂා කිරීමට ඉඩ සලසයි.

උදාහරණය: අපි ශිෂ්‍යයෙකුගේ ලකුණු මත පදනම්ව සාමාර්ථය තීරණය කරමු.

marks = int(input("ඔබේ ලකුණු ප්‍රමාණය ඇතුළත් කරන්න: "))
if marks >= 75:
    grade = "A"
elif marks >= 65:
    grade = "B"
elif marks >= 55:
    grade = "C"
elif marks >= 35:
    grade = "S"
else:
    grade = "F (Fail)"

print(f"ඔබේ සාමාර්ථය: {grade}")

Python මෙහිදී ඉහළ සිට පහළට එක් එක් කොන්දේසිය පරීක්ෂා කරයි. කිසිදු if හෝ elif කොන්දේසියක් True නොවුණහොත්, අවසානයේ ඇති else කොටස ක්‍රියාත්මක වේ.