ඒකකය 9 – වෘත්තීය මට්ටමින් මෘදුකාංගය බෙදාහැරීම (Deployment) 💿

අපි 6 වන ඒකකයේදී අපේ මෘදුකාංගය සඳහා .exe ගොනුවක් සෑදුවෙමු. එය යහළුවෙකුට ලබා දීමට හොඳ ක්‍රමයකි. නමුත්, ඔබ Microsoft Word හෝ VLC වැනි විශාල මෘදුකාංග ස්ථාපනය (install) කරද්දී, ඔබ දකින්නේ .exe ගොනුවක් පමණක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, ඔබ දකින්නේ setup.exe නමින් එන ස්ථාපකයක් (Installer) එකකි.

මෙම Installer එක මඟින් මෘදුකාංගය Program Files ෆෝල්ඩරයේ නිසි ලෙස ස්ථාපනය කිරීම, Desktop Shortcut එකක් සෑදීම, සහ පසුව Control Panel එකෙන් Uninstall කිරීමේ හැකියාව වැනි දේ ලබා දේ. මෙම ඒකකයේදී, අපි අපේ මෘදුකාංගය සඳහාත් එවැනි Installer එකක් සාදන ආකාරය ඉගෙන ගනිමු.

⭐ මෘදුකාංග බෙදාහැරීමේදී හොඳම පුරුදු (Best Practices)

Installer එක නිර්මාණය කිරීමට පෙර, අපගේ මෘදුකාංගය සම්පූර්ණ සහ වෘත්තීය එකක් බවට පත් කිරීමට තවත් කරුණු කිහිපයක් ගැන සැලකිලිමත් වෙමු.

• බලපත්‍රයක් ඇතුළත් කිරීම (License): ඔබේ මෘදුකාංගය අන් අයට භාවිතා කළ හැක්කේ කෙසේද (නොමිලේ ද, නැවත විකිණිය හැකිද, කේතය වෙනස් කළ හැකිද) යන්න පැහැදිලි කිරීමට LICENSE.txt ගොනුවක් ඇතුළත් කරන්න. MIT, GPL වැනි සම්මත බලපත්‍ර මේ සඳහා බහුලව භාවිතා වේ.
• README ගොනුවක් සකස් කිරීම: ඔබේ මෘදුකාංගය කුමක්ද, එහි විශේෂාංග මොනවාද, එය භාවිතා කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කරන README.md ගොනුවක් සකස් කරන්න.
• අයිකන් සහ අනුවාද තොරතුරු (Icon and Version Info): PyInstaller භාවිතා කරන විට, අමතර විධාන යොදා ඔබේ මෘදුකාංගයට අනන්‍ය icon එකක් සහ අනුවාද අංකයක් (උදා: v1.0) .exe ගොනුවටම ඇතුළත් (embed) කළ හැක.

📀 Inno Setup සමඟ Installer නිර්මාණය කිරීම

Inno Setup යනු Windows සඳහා ස්ථාපක (installers) නිර්මාණය කිරීමට ඇති ඉතා බලවත්, ජනප්‍රිය සහ සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ ලබා දෙන මෙවලමකි. එය භාවිතා කරන ආකාරය ඉතා සරලය.

ක්‍රියාවලිය මෙසේය:

1. Inno Setup මෘදුකාංගය ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවියෙන් බාගත කර ඔබේ පරිගණකයේ ස්ථාපනය කරගන්න.
2. ඔබ සරල script ගොනුවක් (මෙය .iss ගොනුවක් ලෙස save කරයි) නිර්මාණය කළ යුතුය. මෙම script එක වට්ටෝරුවක් වැනිය; එය Installer එක සෑදිය යුතු ආකාරය Inno Setup වෙත දන්වයි.
3. මෙම script එකට පහත තොරතුරු ඇතුළත් වේ:
   • ඔබේ මෘදුකාංගයේ නම, අනුවාදය, සහ නිෂ්පාදකයාගේ නම.
   • Installer එකට ඇතුළත් කළ යුතු ගොනු (අපේ dist ෆෝල්ඩරයේ ඇති .exe ගොනුව).
   • Desktop සහ Start Menu වල Shortcuts සෑදිය යුතුද යන්න.
   • Uninstall කිරීමේ හැකියාව ලබා දිය යුතුද යන්න.
4. අවසානයේ, ඔබ මෙම script ගොනුව Inno Setup මෘදුකාංගය මඟින් compile කළ විට, එය ඔබට සියල්ල ඇතුළත් තනි setup.exe ගොනුවක් නිර්මාණය කර දෙනු ඇත.

දැන් ඔබට මෙම setup.exe ගොනුව පරිශීලකයන්ට ලබා දිය හැක. ඔවුන්ට එය double-click කර, next-next-finish යන සුපුරුදු ආකාරයට ඔබේ මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කරගත හැක.

🔄 ස්වයංක්‍රීය යාවත්කාලීන (Auto-updates) - (විකල්ප සංකල්පයක්)

නවීන මෘදුකාංග වල ඔබ දකින තවත් වැදගත් අංගයක් නම්, ඒවා ස්වයංක්‍රීයව යාවත්කාලීන (auto-update) වීමයි. මෙය තරමක් උසස් මාතෘකාවකි, නමුත් එහි මූලික සංකල්පය දැන සිටීම වටී.

සාමාන්‍යයෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙසේය: ඔබේ මෘදුකාංගය ක්‍රියාත්මක වන විට, එය අන්තර්ජාලයේ නිශ්චිත ලිපිනයකට (උදා: GitHub Releases පිටුවකට) ගොස්, දැනට ඇති අනුවාදයට වඩා නව අනුවාදයක් තිබේදැයි පරීක්ෂා කරයි. නව අනුවාදයක් ඇත්නම්, එය පරිශීලකයාට දැනුම් දී, නව Installer එක බාගත කරගැනීමට සලස්වයි.

මෙය මෙම ආරම්භක පාඨමාලාවේ විෂය පථයෙන් ඔබ්බට ගියත්, ඔබ අනාගතයේදී විශාල මෘදුකාංගයක් නිර්මාණය කරන්නේ නම්, මෙය අනිවාර්යයෙන්ම සලකා බැලිය යුතු අංගයකි.